Kaka achiel kuom gik madongo ma itiyogo e ng’ado stima, loso mita mag stima ma nigi phase achiel-tudore ahinya gi dongo mar kaka oganda dhano tiyo kod stima. Chakre tiyo gi stima e okang’ maduong’ e giko mar higni mag 1900, wuok kendo loso maber mita mag stima ok osemiyo mana ng’ato otimo gik ma nyalo konyo e tiyo kod stima, to bende osemiyo stima tiyo e yor tich e kindegi kod e ngima mar ot.
E higni mag 1880, ka Edison ne ochako tiyo kod sistem mar loso stima ma ng’ato nyalo tiyogo, ne ochako tiyo gi gik machon ma ne itiyogo e pimo stima. E higa mar 1889, injinia ma Ja-Alemania miluongo ni Hermann Aron ne oloso mita mar teko mar stima kaluwore gi chik mar electrolytic, mane kwano e yor morakore pek mar stima kokalo kuom pimo wuodh mar chuma e pi. Kata kamano, masinno ne ok nyal timo gik moko kaka owinjore kendo ne tek ritogi, ma ne omiyo obedo matek mondo ji onyisgi. E higni mag 1890, dongruok mar sistem mag stima ma lokore ne omiyo oloso mita mar teko mar stima ma tiyo maber moloyo. E higa mar 1896, ja sayans ma ja Amerka Elihu Thomson ne oloso mita mokwongo mar induction mar stima matiyo gi fas achiel. Teknoloji ma kamano, ka otiyo gi chik mar loko disk mar aluminium ma riembo gi teko mar magnet ma lokore, nomiyo opimo teko mar stima e yo makare. Nikech kaka ne oloso gik moko mayot kendo kaka ne nyalo geno ahinya, teknolojino ne obedo yo maduong’ ma ne itiyogo e piny mangima e nus mokwongo mar higni mag 2000.
E diere - nyaka - giko mar higni mag 20, dongruok ma ne oyudore e teknoloji mar stima ne omiyo ji oloso yore manyien mag mita mag stima. E higni mag 1970, tiyo kod sakiut ma oriwre ne omiyo mita mag stima mag elektronik onyalo kawo kar mita machon mag masin mogik, ma miyo pim ma ng’ato nyalo pimo maber kendo ma ok nyal kethore. E giko mar higni mag 20, keto teknoloji ma tiyo gi masin matindo ne omiyo mita mag stima bedo gi teko mar kano weche kod nyalo mar tudruok ka gin mabor, ma ne oketo fundament mar loso stima ma nigi rieko. Chakre higni mag 21, mita mag stima ma nigi fas achiel osebedo ka dhi nyime mos e yore mag dijital kod loso mbui, ma konyo mita mag stima ma nigi yore ariyo kod ng’iyo kinde ma adier, ma chopo dwaro mag yudo teko ma opogore opogore kod rito jogo ma tiyo gi stima.
Chakre gi giya mag masin nyaka chips ma nigi rieko, historia mar mita mag stima ma nigi phase achiel -nyiso kaka dhano osebedo ka temo tiyo maber gi stima. Kawuono, ok en mana gino ma itiyogo e chulo pesa mag stima, to bende en node ma ok nyal geng’ore e Intanet mar stima, ma dhi nyime gi chiwo kony mar teknoloji mar loko stima e piny mangima.
